Hướng dẫn
Cách viết thư cho chính mình trong tương lai
Một lá thư gửi tương lai không cần hay, không cần dài. Nó chỉ cần thật: bạn của hôm nay, kể cho bạn của một ngày khác nghe mình đang ở đâu. Hướng dẫn này đi qua từng bước, từ lý do nên viết đến lúc lá thư quay về.
Vì sao nên viết thư cho chính mình trong tương lai
Trí nhớ giữ lại kết quả, nhưng hay đánh rơi cảm giác lúc chưa biết kết quả. Vài năm sau, bạn sẽ nhớ mình đã tốt nghiệp, đã chuyển việc, đã chuyển nhà. Điều khó nhớ hơn là những đêm không ngủ được vì chưa biết chuyện sẽ ra sao, là nỗi lo mà giờ nhìn lại thấy nhỏ, hay niềm tin mà giờ đã quên mất mình từng có.
Một lá thư gửi tương lai ghi lại đúng phần đó. Nó không phải nhật ký, vì bạn không đọc lại ngay. Nó cũng không phải bản kế hoạch, vì không ai chấm điểm. Nó là một khoảnh khắc được niêm phong, để một ngày nào đó mở ra và thấy rõ mình đã đi được bao xa.
- Để nhớ mình từng nghĩ gì, không chỉ mình đã làm gì.
- Để tử tế hơn với bản thân: người viết thư thường hiền với người đọc hơn là ta tưởng.
- Để có một câu hỏi được trả lời bằng thời gian, thay vì bằng lo lắng.
Thư không nhất thiết gửi cho chính bạn
Phần lớn mọi người viết cho chính mình, nhưng một lá thư gửi tương lai cũng có thể dành cho người khác: cho con vào sinh nhật tiếp theo của con, cho người thương vào ngày kỷ niệm cưới, cho một người bạn sắp ra trường. Người nhận không cần có tài khoản — với email, bạn chỉ cần địa chỉ email của họ; với thư tay, cần họ tên và địa chỉ nhận.
Trước khi đặt bút, hãy quyết định người đọc là ai. Viết cho chính mình thì có thể thẳng thắn, thậm chí hơi lộn xộn. Viết cho người khác thì nên nghĩ tới lúc họ mở thư: họ sẽ ở đâu, bao nhiêu tuổi, và cần nghe điều gì từ bạn của hôm nay.
Nên viết gì trong thư
Không có khuôn mẫu bắt buộc. Nhưng nếu bạn đang nhìn trang giấy trắng, năm phần dưới đây là một khung dễ bắt đầu. Bạn không cần viết đủ cả năm, và thứ tự nào cũng được.
- Hôm nay bạn đang ở đâu. Những chi tiết nhỏ thường quý nhất khi đọc lại: bạn đang ngồi ở quán nào, bài hát nào đang nghe mãi, một ly cà phê giá bao nhiêu, ai là người bạn nhắn tin nhiều nhất.
- Điều bạn đang lo và điều bạn đang mong. Viết cụ thể: không phải "mong công việc ổn", mà là "mong qua được ba tháng thử việc ở chỗ mới".
- Những người quan trọng lúc này. Ai đang ở bên bạn, và bạn muốn nhớ gì về họ ở thời điểm này.
- Câu hỏi cho bạn của tương lai. "Bạn còn ở thành phố này không?", "Chuyện với bố mẹ đã nhẹ nhàng hơn chưa?" — những câu hỏi mà chỉ thời gian mới trả lời được.
- Một lời dặn, hoặc một lời tha thứ. Điều bạn mong bản thân sau này đừng quên, hoặc đừng tự trách.
Độ dài không quan trọng. Một lá thư mười dòng mà thật vẫn hơn ba trang viết cho có. Nếu bạn chỉ có năm phút, hãy viết phần đầu tiên: hôm nay bạn đang ở đâu.
Những điều nên tránh
- Viết như một bản mục tiêu. "Đến lúc đọc thư này, bạn phải kiếm được…" dễ biến lá thư thành một bài kiểm tra mà bạn của tương lai có thể trượt. Viết điều bạn mong, không phải điều bạn đòi.
- Chỉ tóm tắt sự kiện. Danh sách việc đã làm thì lịch và ảnh đã giữ giúp bạn. Thư đáng giá ở phần cảm xúc và suy nghĩ.
- Phán xét bản thân tương lai. Người đọc thư sẽ biết nhiều hơn bạn bây giờ; hãy viết với sự tò mò, không phải kỳ vọng.
- Viết bí mật của người khác. Một lá thư có thể được đọc ở nơi bạn không lường trước. Chuyện của bạn thì cứ viết; chuyện riêng của người khác thì nên cân nhắc.
Một lưu ý về thư tay: vì lá thư được một người chép lại bằng tay, người đó sẽ đọc nội dung thư. Nếu có điều bạn chỉ muốn một mình mình đọc, hãy gửi bằng email.
15 gợi ý để bắt đầu, theo từng dịp
Chọn một câu hỏi và viết câu trả lời như đang kể cho một người bạn. Khi bí, cứ quay lại danh sách này.
Tốt nghiệp
- Điều gì ở những năm đi học mà bạn biết chắc mình sẽ nhớ, và điều gì bạn sợ mình sẽ quên?
- Bạn đang chọn giữa những con đường nào, và vì sao bạn nghiêng về con đường này?
- Bạn muốn nói gì với chính mình vào ngày đầu tiên đi làm?
Sinh nhật
- Năm vừa rồi dạy bạn điều gì mà bạn không ngờ tới?
- Nếu sinh nhật năm sau chỉ khác năm nay một điều, bạn mong đó là điều gì?
- Hôm nay ai là người đầu tiên chúc mừng bạn, và điều đó có ý nghĩa gì?
Đám cưới
- Khoảnh khắc nào khiến bạn biết đây là người mình muốn cưới?
- Hôm nay hai bạn đang lo điều gì, và mong điều gì cho ngôi nhà chung?
- Bạn muốn hai người của mười năm sau vẫn giữ thói quen nhỏ nào của bây giờ?
Có con
- Ngày con ra đời diễn ra thế nào — thời tiết, bệnh viện, ai đã có mặt?
- Con đang giống ai, và bạn mong con giữ được điều gì của chính con?
- Có điều gì bạn muốn con biết về bố mẹ của hôm nay, lúc còn đang tập làm cha mẹ?
Năm mới
- Nếu phải chọn một từ cho năm vừa qua, đó là từ gì?
- Điều gì bạn muốn buông bỏ trước khi bước sang năm mới?
- Đêm giao thừa năm sau, bạn mong mình đang ở đâu và ở cạnh ai?
Nên hẹn thư đến sau bao lâu
Khoảng cách phù hợp phụ thuộc vào điều bạn viết. Một lá thư về giai đoạn khó khăn hợp với mốc ngắn; một lá thư về cả một chặng đời hợp với mốc dài.
- 3 tháng: cho một giai đoạn cụ thể bạn đang ở giữa — thử việc, kỳ thi, những tuần đầu ở thành phố mới. Đủ lâu để mọi chuyện đã rõ, đủ gần để bạn vẫn nhận ra người viết.
- 6 tháng: cho một quyết định vừa đưa ra, để xem nó đã dẫn bạn đi đâu.
- 1 năm: mốc dễ chọn nhất. Hẹn vào đúng sinh nhật hoặc đúng ngày này năm sau, lá thư sẽ đến như một món quà.
- Từ 2 đến 5 năm: cho những chuyển đổi lớn — ra trường đến đi làm, cưới đến có con. ByPast nhận hẹn thư xa nhất 5 năm, vì đó là khoảng thời gian chúng tôi cam kết giữ thư.
Một mẹo nhỏ: hãy chọn một ngày có ý nghĩa thay vì một con số tròn. Ngày kỷ niệm, ngày khai giảng của con, ngày đầu năm âm lịch. Với ByPast, thư email đến lúc 9 giờ sáng theo giờ Việt Nam vào ngày bạn chọn; thư tay cần ngày nhận cách ngày đặt ít nhất 7 ngày để kịp chép và gửi đi.
Gửi qua email hay thư tay
Email là cách nhanh và miễn phí: viết xong, chọn ngày, xác nhận. Bạn có thể bắt đầu viết ngay mà chưa cần tài khoản, chỉ cần tài khoản khi xác nhận. Trước ngày gửi, bạn vẫn sửa hoặc huỷ thư được.
Thư tay dành cho những lá thư bạn muốn cầm trên tay khi đọc lại. Lá thư được chép tay bằng mực thật, đóng gói và giao tới địa chỉ bạn chọn, hiện chỉ trong Việt Nam. Giá từ 249.000 ₫, đã gồm phí vận chuyển và VAT. Nếu muốn, bạn có thể thêm tem tuỳ chỉnh theo dịp (79.000 ₫), hai ảnh polaroid gửi kèm (99.000 ₫) hoặc một món quà bí mật.
Nếu bạn chuyển nhà trong thời gian chờ, bạn có thể tự sửa địa chỉ nhận trong trang lá thư của mình, bất cứ lúc nào trước khi thư được gửi đi.
Một lá thư mẫu
Dưới đây là một lá thư mẫu, viết cho chính mình một năm sau ngày tốt nghiệp. Đây là ví dụ để tham khảo cách viết, không phải thư của một người dùng thật.
Gửi mình của một năm nữa,
Hôm nay là ngày tốt nghiệp. Mình đang ngồi ở quán cà phê quen trước cổng trường, bộ lễ phục vẫn còn trong túi, mẹ vừa gọi hỏi mấy giờ về ăn cơm. Ly bạc xỉu ở đây vẫn 25 nghìn, bốn năm rồi không tăng giá.
Nói thật là mình đang sợ. Mình vừa nhận lời một công việc không đúng ngành, và cả nhóm bạn thân sắp mỗi đứa một thành phố. Mình không biết lựa chọn này đúng hay sai, và mình không muốn giả vờ là biết.
Nên mình chỉ hỏi bạn vài câu thôi: bạn có còn thích công việc đó không? Bạn còn giữ liên lạc với Linh và Tuấn chứ? Bạn đã về thăm bà được mấy lần?
Nếu câu trả lời không như mình mong, cũng không sao. Mình của hôm nay chỉ muốn bạn nhớ một điều: bạn đã dám chọn khi chưa chắc chắn. Vậy là đủ để tự hào rồi.
Thương,
Mình, ngày tốt nghiệp.
Sau khi xác nhận
Phần khó nhất là quên nó đi. Đừng đặt lịch nhắc, đừng cố nhớ mình đã viết gì. Lá thư có giá trị nhất khi nó đến vào lúc bạn không còn chờ.
Khi thư tới, hãy dành cho nó mười phút yên tĩnh. Đọc chậm, và để ý phần nào khiến bạn bật cười, phần nào khiến bạn im lặng. Rồi nếu muốn, hãy viết tiếp một lá thư trả lời, gửi cho bạn của vài năm sau nữa.