Hướng dẫn
Cách viết bài dự thi "Lá thư gửi đến tương lai"
Cuộc thi "Lá thư gửi đến tương lai" được nhiều trường tổ chức, và mỗi năm có hàng nghìn bài viết giống nhau: "Gửi tôi của mười năm sau, không biết bạn giờ ra sao…". Hướng dẫn này giúp bạn viết một bài khác đi — không bằng lời văn hoa mỹ, mà bằng sự thật và chi tiết.
Trước khi viết: đọc kỹ thể lệ
- Người nhận là ai: chính bạn ở tương lai, thế hệ sau, hay một người cụ thể? Nhiều bài bị trừ điểm vì viết sai đối tượng.
- Mốc thời gian: thể lệ thường nêu 10, 20 năm hay một năm cụ thể như 2050. Giữ đúng mốc đó xuyên suốt bài.
- Chủ đề: có cuộc thi yêu cầu nói về môi trường, quê hương hay ước mơ nghề nghiệp. Chủ đề phải xuất hiện rõ, không chỉ ở câu kết.
- Độ dài và hình thức: số chữ tối đa, viết tay hay đánh máy, có cần tiêu đề không.
Bố cục một lá thư dự thi
- Mở đầu (khoảng 10% bài): lời chào đúng người nhận, và một chi tiết cụ thể về hôm nay — nơi bạn đang ngồi viết, điều vừa xảy ra. Tránh mở bằng câu hỏi chung chung "bạn có khoẻ không".
- Thân bài phần một: hiện tại. Bạn đang là ai, đang lo gì, đang mong gì. Đây là phần làm bài viết của bạn khác mọi bài khác, vì không ai có hiện tại giống bạn.
- Thân bài phần hai: tương lai. Bạn hình dung người nhận sẽ sống thế nào, và đặt câu hỏi cho họ. Gắn với chủ đề cuộc thi ở phần này.
- Thân bài phần ba: điều bạn muốn gửi gắm. Một lời dặn, một lời hứa, một điều cần giữ lại.
- Kết thư (khoảng 10% bài): quay lại chi tiết ở phần mở đầu, rồi ký tên và ghi ngày viết.
Đoạn trích có phân tích
Các đoạn dưới đây được viết để minh hoạ kỹ thuật, không phải một bài hoàn chỉnh để sao chép. Bài dự thi phải là chữ của chính bạn.
Mở đầu yếu: "Gửi tôi của mười năm sau. Thời gian trôi nhanh quá, không biết bây giờ bạn đang làm gì, ở đâu."
Mở đầu tốt hơn: "Gửi tôi của năm 2036. Tôi viết thư này ở bàn học cạnh cửa sổ, lúc bố đang sửa chiếc xe đạp dưới sân và tiếng búa gõ đều đều."
Vì sao: đoạn thứ hai cho người chấm thấy một con người thật, ở một khoảnh khắc thật. Mọi thí sinh đều có thể viết đoạn thứ nhất.
Gửi gắm yếu: "Mong bạn luôn cố gắng, thành công và hạnh phúc."
Gửi gắm tốt hơn: "Nếu lúc đọc thư này bạn đã thôi vẽ, hãy thử vẽ lại cái cửa sổ này một lần. Không cần đẹp. Chỉ để nhớ là bạn từng thích."
Vì sao: một lời dặn cụ thể, làm được, gắn với chi tiết đã có trong bài. Lời chúc chung chung không để lại gì.
Những lỗi khiến bài bị chấm thấp
- Viết như bài văn nghị luận: nhiều khẳng định lớn về xã hội, ít chuyện của chính mình.
- Liệt kê ước mơ: bác sĩ, giàu có, có nhà có xe. Người chấm cần biết vì sao, không cần danh sách.
- Tưởng tượng tương lai quá xa thực tế (ô tô bay, robot làm hết việc) mà không liên hệ gì với bản thân.
- Dùng sáo ngữ: "thời gian thấm thoắt thoi đưa", "tương lai tươi sáng". Mỗi câu sáo ngữ là một câu người chấm lướt qua.
- Chép bài mẫu trên mạng. Người chấm đọc rất nhiều bài và dễ nhận ra những đoạn quen thuộc.
Danh sách kiểm tra trước khi nộp
- Có ít nhất ba chi tiết cụ thể mà chỉ bạn mới viết được.
- Đúng người nhận, đúng mốc thời gian, đúng chủ đề trong thể lệ.
- Có ít nhất một câu hỏi thật sự dành cho người nhận.
- Kết thư quay lại được hình ảnh ở mở đầu.
- Đọc to một lần: câu nào nghe như văn mẫu thì viết lại bằng lời của bạn.
- Đúng số chữ, có ngày viết và chữ ký.
Sau khi nộp: gửi lá thư đi thật
Bài dự thi được chấm điểm rồi cất vào hồ sơ. Nhưng bạn có thể biến nó thành một lá thư thật: chép lại vào ByPast và hẹn ngày thư quay về email của bạn. Việc này miễn phí.
ByPast nhận hẹn thư xa nhất 5 năm, vì đó là khoảng thời gian chúng tôi cam kết giữ thư. Nếu bài thi của bạn viết cho mười năm sau, hãy hẹn nó đến sau 5 năm như một chặng giữa, rồi viết tiếp lá thư thứ hai khi nó đến.
Nếu bạn dưới 16 tuổi, hãy dùng email và tài khoản khi có sự đồng ý của bố mẹ.